Skip to content

Increase font size Decrease font size Default font size default color green color orange color
 

BU SAYFAYI PAYLAŞ

Yöresel Oyunlarımız

Halay ve Bar Oyunları

 

  Erzurum halk oyunlarına "bar" adı verilir. "Bar" kelimesi "birliktelik", "topluluk" , "el ele tutuşmak", "bağlamak" ve "beraberce oynamak" gibi anlamlar taşımaktadır. Bar, çok eski ve köklü bir geçmişe dayanmaktadır. Barın oluşumunda; iklimin, coğrafyanın ve tarihi olayların etkisi olmakla birlikte antropologlara göre bar, Türklerin Asya'dan getirdikleri milli oyunlardan biridir. Erzurum, halk oyunları açısından oldukça zengin bir bölgedir. Bu zenginlik günümüzde de bütün güzellikleriyle ve orijinalline uygun olarak yaşatılmaktadır.

Erzurum Halk oyunları ve türküleri derneği halk oyunları ekiplerinin gerek yurt içinde ve gerekse yurt dışında düzenlenen yarışmalarda onur verici başarıları vardır. Erzurum barları kadın ve erkek barları olmak üzere iki bölüm halinde oynanır.

Oltu ilçesinden Oltu köyünde yalnız erkeklerce Bar tutulur ve davul zurnayla oynanır. Aynı köyde Şeyh Şamil oyunu da vardır. Davul zurna veya mey eşliğiyle yürütülür, tek erkek oyunudur.

Erzurum asırlar boyunca Asya ve Avrupa arasında önemli bir geçit ve ticaret merkezi olmuştur. İran ve Kafkasya üzerinden gelen kavimlerle Avrupa' daki diğer kavimlerin kültürlerinin etkisi altında kalan ilimiz, kökü tarihin derinliklerine kadar uzanan zengin bir kültür hazinesine sahiptir. Yöremiz halk oyunları kahramanlık menkıbelerini insan psikolojisinin tezahürlerini bölgenin adet ve ananelerini en güzel ve etkileyici şekilde yansıtır. Yöremiz ve çevresinde oynanan oyunlara ''Bar'' adı verilir. Moğollarda ve Altay Türklerinde Bar, davulun adıdır. Bar sözcüğünün kökeni ve anlamı üzerinde çok çeşitli görüşler vardır.
- Bar, Dadaşın oyununun adıdır.
- Bar, Erzurum dolaylarındaki toplu oyunların adıdır
- Bar, Davul eşliğinde oynanan oyundur.

         Bar,Barça, Baru söylenişleri eski metin, lügat ve diyalektlerde hep topluluk, elbirliği anlamı ile kayıtlıdır. Erzurum' un milli çalgıları davulla beraber Zurna, Ney ve Zilli teftir. Erzurum davulu hazırlanırken, daha çok koyun ve keçi derisi kasnağa geçirilir ve sesin ayarlanmasına özel bir önem verilir. Bu bakımdan Erzurum davulu diğer davullardan daha tok seslidir. Gurup halinde oynanan barlar en az beş kişi ile oynanır. Bu oyunlar sonlara doğru hızlanarak sekme denilen çevik hareketlerle oynanır. Başlangıçta el ele
tutan oyuncular süratli kısımda birbirlerinin omuzlarından tutarlar. Oyunun başında Barbaşı, sonunda da Pöççük denilen oyuncu bulunur. Barbaşı ve Pöççük ellerinde birer beyaz mendil tutarlar. Bazen barlarda kullanılan melodiler halay oyunlarında kullanılmaktadır. Bar daha çok erkekler tarafından oynandığından erkek oyunu olarak nitelenebilir. Kadınlar tarafından oynanan barlarda mevcuttur bunların yanı sıra ''alacıbar'' adıyla anılan erkekli kadınlı barlarda vardır.

BAR TERİMLERİ
Bar oyunu : Eğlenmeyi temel amaç edinen oyunlara denir.
Kolluk : Dizilişe göre,barbaşının hemen solunda olan oyuncuya denir.
Koltukaltı : Koltuk
Pöççük : Bar dizisinin en sonundaki oyuncuya verilen ad
Daldaş : Dadaş
Kelleler : Koltukaltı ile kolluk altı arasında kalan oyuncuların tümüne denir.
Sıra oyuncular : Kelleler
Sekme : Bar oyununun çabuk ve çevik hareketlerle oynanan bölümü
Yelleme : İki kısımlı barlarda ikinci kısma verilen ad.sekme ile ağırlama arasında oynanır
Ağırlama : Barın ilk bölümü,ağır,yavaş,ve titizce oynanan bölümü
Bar sırası : Barların birbiri peşi sıra oynanması gerektiğinde izlenecek geleneksel yol
Bar havası : Bar oyunlarının ezgi ve müziğini anlatan bir deyimdir
Bar tutmak : Bar topluluğunu para karşılığı kiralamaktır
Bar tutuşmak : Bar oynayacak oyuncuların ortaya çıkmaları
Bar çeken : Barbaşı

Bar Çeşitleri :

A- Erkek Barları
1- Baş Bar, 2- İkinci Bar (1.aşırma) 3- Sekme, 4- İkinci Aşırma, 5- Nari, 6- Dello,
7- Koçeri, 8-Temirağa, 9-Tamzara, 10-Tavuk Bari, 11-Felek, 12-Çingeneler,
13- Uzun Dere, 14-Daldalar, 15-Yayvan, 16-Hançer Bari,

 
B-Kadın Barları
1- Kavak, 2-Çiftbeyaz Güvercin, 3-Çember, 4-Döne, 5-Nari, 6-Çarşıda Üzüm Kara
7-Sallama, 8-Mendilimde kişmiş ile Badem Var, 9-Tortumun Eymeleri, 10-Aşşahtan Gelirem, 11-Köylü Kızı, 12-Delikız

ERKEK KIYAFETLERİ

Cistik: Bar oynarken ayağa giyilen ayakkabıdır.derisinin çok yumuşak olması en büyük özelliğidir. Bu özelliğe istinaden ayak figürleri daha kolay gerçekleştirilir. Yaşlılar tarafından giyilene markop,gençlerin giydiğine yemeni denir.
Zığva : Uçkurlu,beli bol lacivert kumaştan yapılan arkası torba şeklinde pileli giysidir. Bunun üzerine siyah ipek kaytansüs olarak işlenir. Zığvanın bol olmasını sağlayan pile sayısının 32 olmasına özen gösterilir.
Yelek: Lacivert kumaştan yapılmıştır. İki tarafa kapanabilen kaytanlı ilikleri vardır. Kenarları ve cep ağızları kaytanla işlenmiştir.
Gömlek: Gömlekler beyaz olup dik yakalıdır. Düğmeleri beyaz veya siyah olabilir. Uzun olan kol ağızlarında 4-5 düğme bulunur.
Kazeki: Uzun kollu kısa bir cekettir.kolları geniş kol etrafları siyah kaytanla,ön tarafı ve cep ağızları motifli kaytanla süslüdür.
Kuşak: Eskiden Acem,Trablus, veya Tosya şalı diye adlandırılanrenkli iplerle örülmüş-dokunmuş,bar oynayanın belini sıcak tuttuğu gibi aynı zamanda cep vazifesi gören kumaştır.
Gümüş köstek: Gümüşten yapılmış,yelek üzerine asılan daha önceleri saat taşımada kullanılan ince zincirden aksesuardır.
Bazubent: Ekseriyatla boncukla örülür. Gümüş olanlarıda vardır. Kola takılan içerisine karınca duası, ayet-ül-kürsiduaları komulur.
Mendil: Erzurum barlarında mendil kullanmak bir maharet işidir. Mendil her barın ritmine ve psikolojisine göre kullanılır.

KADIN KIYAFETLERİ

Bindallı: Kadife üzerine simle Türk motifleri işlenmiş giysidir.göğüs ve boyun kısımları dantelle süslenebilir. Aynı danteller kol ağzınada eklenir.kol,beden ve bel kısmı vücuda oturur, tek kısmı ise rahat hareket maksadıyla geniş yapılır.
Leçek(yazma): Başa örtülen,pullarla ve boncuklarla oyalanarak süslenen pamuktan yapılmış başörtüsüdür. Bu isim halen kullanılmaktadır.
Gümüş kemer: Bar oynayan Erzurumlu kadının belinde bulunur. Muhtelif parçalar halkalarla birbirine tutturularak kemer oluşturulur.İşlemelidir.kaşı daha süslüdür. Bazılarında sedef kakmalar bulunur. Şimdi kakmalı kemerler yapılmadığından antika değeri taşımaktadırlar.
Papuç: Papuçlar siyah ve önden bağlıdır. Yumuşak deriden yapılmış olup hafiftir.kolay hareket olanağı sağlar.
Dizleme: Beyaz yünden örülmüş,diz kapaklarına kadar uzanan çoraplardır.
Mendil ve diğer aksesuarlar: erkek barlarında olduğu gibi,kadın barlarında da barbaşı ve pöççükte mendil bulunur.ayrıca boyuna beşi birlik, oltu taşı kolyeler,kollara burma bilezik parmaklara da yüzük takılır.

 


CİRİT OYUNU


   Cirit, bir diğer adı ile Çavgan; Türklerin yüzyıllardan beri oynadıkları bir Ata sporudur. Türkler bu Atlı oyunu Orta Asya dan günümüze taşımışlardır. 16. yüzyılda bir savaş oyunu olarak kabul edilmişti. 19. yüzyılda Osmanlı ülkesi ve sarayının en büyük gösteri sporu ve oyunu oldu. Cirit aynı zamanda tehlikeli bir oyun olması sebebi ile 1826 yılında II. Mahmut tarafından yasaklanmıştır. Daha sonraları tekrar popüler bir gösteri oyunu olarak yaygınlaştı. Bugün Anadolu'da pek çok ilimizde ilgiyle izlenen ve oynanan Cirit oyunu ve kuralları şu şekildedir: Cirit , 120x40m.'lik beyaz çizgilerle bölünmüş bir alanda oynanır. Oyun süresi 35 dakikalık 2 devreden toplam 70 dakikadır. Oyun alanının boyu 32 m. Eni 40m. Arkasındaki yasak alan 6m, alay durağı 6m.dir. Cirit sopası uzunluğu 110 cm.dir.

   Alay Durağı: Takımın tek dizi halinde durduğu 6m. derinliğindeki bölge.
Yasak Alan: Alay durağı ile atış sahası arasında çizgilerle sınırlı orta sahaya 5m. derinliğindeki alandır. Burada karşı takımdan 2 atlı bulunabilir. Fazlasına eksi bir puan verilir.

   Atış Alanı: Yasak alanın son çizgisinden oyun alanının ortasına 7m. derinliğinde alandır. Alaya hücum eden sporcu bu alana girip cirit atma mecburiyetindedir. Bunun dışında atış yaparsa eksi bir puan alır. Her takım 7 atlıdan oluşur. Her takımın 2 yedek oyuncusu vardır. Bunlar hakeme haber vermek koşulu ile oyunun herhangi anında değişim yapabilir. Oyundan çıkan bir daha oyuna giremez. Oyun puanlamalara göre sonuçlanır. Eksi puanlar artı puanlardan çıkarılır. Toplam puanı yüksek olan takım galip sayılır.

PUAN ALINAN HAREKETLER:

-Alay durağında ve oyun esnasında isabetli her türlü cirit vurmaya 6 puan.-Rakibi yakalamaya ve önünü kesmeye 3 puan
-Eyeri boşaltarak rakibin cirit'ini boşa çıkartmaya 3 puan.
-Rakibin cirit'ini oyun alanında tutmaya 3 puan.

EKSİ PUAN ALINAN HAREKETLER:

- 5 m.'den yakın mesafeden cirit atmak -3 puan
- Atını rakibine kasten çarptırmaya - 3 puan
- Ciritle kendi atına da olsa kasten vurmaya -3 puan
- Atı ile karşı alaya girmek -1 puan
- Yan çizgi ihlali -1 puan
- Atış sahası dışından atış yapmak -1 puan
- Karşı alaya 45 sn. içinde hamla yapamamak -1 puan
- Erken çıkış -1 puan
- Attan düşme -3 puan
- İkinci kez attan düşme -6 puan
- Karşı alaya kasten dalma -3 puan
- Hakemlerin kararına itiraz eden ve disiplinsizlik sergileyen oyuncu ihtar alır, tekrarında ise oyundan ihraç edilir. ı rakibine kasten çarptırmaya - 3 puan
- Ciritle kendi atına da olsa kasten vurmaya -3 puan
- Atı ile karşı alaya girmek -1 puan

 

Erzurum Haberleri

Erzurum Haberleri

ULUSAL HABERLER

Haber16 Haberleri

Anketler

HANGİ ŞEHİRDE YAŞIYORSUNUZ?
 

Hava Durumu


Top